Blog

Kunnen we na de lockdown allemaal tegelijk op vakantie? Over de opbouw en de opname van vakantiedagen.

Kunnen we na de lockdown allemaal tegelijk op vakantie? Over de opbouw en de opname van vakantiedagen.

19-01-2021

Werknemers bouwen vakantiedagen op. Op dit moment raadt de overheid ons af om naar het buitenland op vakantie te gaan. Ook in Nederland zijn de mogelijkheden beperkt. Deze blog gaat over het opbouwen, vaststellen en vervallen van vakantiedagen.

Deel dit artikel

Naar het overzicht

 

Gratis stockfoto met aan het kijken, afspraakje, afzonderen

 

Opbouwen en vervallen van dagen

Over iedere periode waarin de werknemer recht heeft op loon, verwerft hij vakantiedagen. Het aantal wettelijke vakantiedagen is viermaal de overeengekomen arbeidsduur per week. De wettelijke dagen die zijn opgebouwd in 2020 vervallen op 1 juli 2021. Dat zou kunnen betekenen dat veel werknemers in mei of in juni 2021 alsnog die dagen willen opnemen.

In sommige cao’s wordt van deze termijn afgeweken. Veel werknemers hebben naast wettelijke dagen, ook bovenwettelijk vakantiedagen, bijvoorbeeld 20 wettelijke en 5 bovenwettelijke dagen. Voor bovenwettelijke vakantiedagen geldt dat deze pas na vijf jaar verjaren. Wettelijke dagen mogen alleen na afloop van de arbeidsovereenkomst worden uitbetaald. Voor bovenwettelijke vakantiedagen geldt die beperking niet.

Mag een werkgever opname van dagen verplichten?

De werkgever moet de vakantieperiode vaststellen volgens de wensen van de werknemer. De wens van de werknemer is dus leidend. Een werkgever mag werknemers niet verplichten om vakantie op te nemen. Er zijn twee uitspraken bekend waarin de werkgever in verband met de coronacrisis eenzijdig vakantiedagen had vastgesteld:

De kantonrechter in Amsterdam ECLI:NL:RBAMS:2020:2734 vond in een kort geding dat een korting van 50% van het salaris niet was toegestaan. Met betrekking tot de vakantiedagen lijkt de kantonrechter ervan uit te gaan dat het redelijk kan zijn om te voldoen aan het verzoek van de werkgever om tijdens de algemene sluiting van de broodjeszaak een aantal vakantiedagen op te nemen. De kantonrechter in Rotterdam ECLI:RBROT:2020:4731 oordeelt dat een werkgever de werknemers niet kan verplichten om 20% van hun tijd als vakantie op te nemen. Voor een beroep op een eenzijdig wijzigingsbeding moet een werkgever een zwaarwichtig belang hebben. De enkele verwijzing naar de coronacrisis is onvoldoende onderbouwing van een zwaarwichtig belang. De vakantiedagen in april en mei 2020, die in oktober 2019 al waren doorgegeven en vastgesteld, worden wel als opgenomen beschouwd, ook al is de werknemer op non-actief gesteld en feitelijk niet op vakantie geweest. 

Vaststelling van dagen in een schriftelijke overeenkomst of cao

Ook kan in een schriftelijke overeenkomst of in een cao zijn vastgelegd dat vakantie in een bepaalde periode moet worden opgenomen. In het onderwijs en de bouw is dat zo geregeld. Een bedrijfsvakantieregeling kan ook met de OR worden afgesproken. Als er in de arbeidsovereenkomst van de werknemers wordt verwezen naar een arbeidsvoorwaardenregeling met een eenzijdig wijzigingsbeding of als er in de arbeidsovereenkomst zelf een eenzijdig wijzigingsbeding staat, is dat wellicht een manier om alsnog de vaststelling van een aantal vakantiedagen door de werkgever te bewerkstelligen J.R. Vos in Tijdschrift Arbeidsrecht Praktijk 2020/131. Zoals blijkt uit de zaak in Rotterdam, moet er wel een voldoende zwaarwichtige reden zijn en die moet goed onderbouwd worden.

Mag de werkgever een vakantieverzoek weigeren?

Als een werknemer in een bepaalde periode vakantie wil opnemen, moet de werkgever instemmen, tenzij gewichtige redenen zich daartegen verzetten. Dit zou in het voorjaar en de zomer van 2021 wel eens een reden kunnen zijn voor werkgevers om vakantieaanvragen te weigeren. Een gewichtige reden is: een ernstige verstoring van de bedrijfsvoering. De corona-pandemie heeft al tot veel verstoring geleid. De werkgever die na de lockdown weer volle kracht vooruit wil, heeft daarbij veel menskracht nodig en zou wel eens kunnen aantonen dat het opnemen van vakantie de bedrijfsvoering ernstig verstoort. Een werkgever doet er verstandig aan werknemers er nu al op te wijzen wanneer de vakantiedagen vervallen. Hij doet er ook verstandig aan om met werknemers in overleg te gaan over een manier waarop de werknemers de vakantiedagen gespreid opnemen en er zoveel mogelijk aan de wensen van alle werknemers tegemoet kan worden gekomen.

Dit geldt voor wettelijke en voor bovenwettelijke vakantiedagen. Voor opname van overuren, ADV en tijd-voor-tijd, gelden de strenge wettelijke regels niet. Meestal bepaalt een cao wat ermee moet gebeuren en wat de werkgever kan verwachten.

Mag reeds vastgestelde vakantie wijzigen? 

Als de vakantie éénmaal is vastgesteld kan de werkgever wegens gewichtige redenen de vakantie wijzigen. Over een wijzigingsverzoek van de werknemer van een reeds vastgestelde vakantie, is in de wet niets geregeld. Daaruit wordt wel afgeleid dat een werkgever zijn werknemer aan een vastgestelde vakantie kan houden. Mocht de werknemer wegens onvoorziene omstandigheden de vakantie periode toch willen wijzigen, dan zal hij in overleg met zijn werkgever moeten treden en heeft de werkgever de verplichting zich als goed werkgever te gedragen en te kijken wat er wel mogelijk is ECLI:NL:GHARL:2016:3991. Het Hof Amsterdam ECLI:NL:GHAMS:2015:3848 heeft 5 jaar geleden in een uitspraak bepaald dat de strekking van de wet zich ertegen verzet dat een werknemer tegen zijn zin wordt gehouden aan een afspraak over de periode waarin vakantie zal worden opgenomen. 

Een werknemer is dus in beginsel gehouden om de vakantie op te nemen conform de vaststelling daarvan, maar hij kan in overleg iets anders afspreken, waarbij de werkgever zich als goed werkgever moet gedragen.

Conclusie

Thuiswerken valt niet mee. Ook de thuiswerker heeft vakantie nodig om te recupereren. De werkgever doet er verstandig aan om de werknemer te stimuleren om wel vakantiedagen op te nemen. Wettelijke vakantiedagen vervallen een half jaar na het kalenderjaar waarin ze zijn opgebouwd. Als er gewacht wordt tot na de lockdown, zijn die dagen mogelijk (bijna) vervallen, of wordt het opnemen van vakantie om zwaarwichtige redenen geweigerd.

 
Mr. B. M. (Beatrijs)
Dijkstra
+31 (0)72 515 55 44
+31 (0)72 515 54 93
Dijkstra@rensenadvocaten.nl
Meer over Beatrijs