Blog

Corona en overmacht.

Corona en overmacht

14-04-2020

Door de corona crisis kunnen naar verwachting veel bedrijven niet aan hun contractuele verplichtingen voldoen. Lees hier waarom het níet verstandig is om je leverancier op voorhand af te bellen.

Deel dit artikel

Naar het overzicht

Contracten niet nakomen door corona maatregelen

Naar verwachting zal de impact van de corona crisis groot zijn. Veel ondernemingen voorzien nu al dat ze niet aan hun verplichtingen kunnen voldoen. Of verwachten dat hun leveranciers of afnemers hier niet aan kunnen voldoen. Hoe kun je dit zo goed mogelijk juridisch aanpakken? Er is nog geen rechtspraak over corona of vergelijkbare situaties, maar uit de wet kun je wel e.e.a. op maken.

Contract niet nakomen, dan meestal plicht tot schadevergoeding

In principe moet iedereen zijn afspraken nakomen. Als er niet aan contractuele verplichtingen wordt voldaan, dan is er een tekortkoming. Als de tekortkoming van A leidt tot schade bij B en dit kan worden toegerekend aan A, moet A de schade vergoeden. Dit staat in artikel 6:74 BW. Voorbeeld is het niet-leveren van een bepaald product. Degene die volgens het contract zou leveren, moet daarvoor zorgen. Schendt hij dit contract én is dit toerekenbaar, dan moet hij de schade vergoeden. Een ander voorbeeld is een reisorganisatie die door de Coronamaatregelen een reis niet meer kan verzorgen. Als dit aan de organisatie is toe te rekenen, zouden de reizigers in spé een schadevergoeding kunnen claimen.

Geen schadevergoeding bij overmacht

In de wet staat dat een tekortkoming niet aan een contractspartij kan worden toegerekend als sprake is van overmacht. Bij overmacht hoeft er dus geen schadevergoeding te worden betaald.

Wanneer is precies sprake van overmacht? Artikel 6:75 BW omschrijft dit als een situatie waarbij geen sprake is van schuld en die volgens de wet, rechtshandeling of normaal gangbare opvattingen niet voor iemands rekening zou moeten komen.

Overmacht door corona?

Hoewel de corona-vraagstukken nieuw zijn, valt te verwachten dat de corona-maatregelen in veel gevallen zullen leiden tot overmacht.

Let wel: er mag dan geen sprake zijn van schuld. Er is bijvoorbeeld geen sprake van overmacht als de schuldenaar op een andere manier in staat is het contract na te komen. Als een fabrikant bijvoorbeeld vanwege de internationale lock down niet aan vereiste grondstoffen uit China kan komen, kan hij zich bijvoorbeeld niet op overmacht beroepen als dezelfde grondstoffen in Nederland ook op een andere manier verkrijgbaar zijn. Lukt dit, dan kan er een beroep op overmacht worden gedaan. De schuldenaar hoeft in dat geval geen schadevergoeding te betalen aan de schuldeiser voor het niet-nakomen van de overeenkomst door overmacht vanwege de corona maatregelen.

Ontbinding van de overeenkomst leidt tot ongedaanmaking

Voor schuldeisers, die vaak op hun beurt weer andere contractuele verplichtingen hebben en wel degelijk schade zullen lijden, zal dit moeilijk verteerbaar zijn. Maar zij hebben ook mogelijkheden. In plaats van schadevergoeding te eisen, kunnen zij, bij iedere tekortkoming in de nakoming, de overeenkomst met de schuldenaar ontbinden.

In de meeste gevallen kan dit door middel van een schriftelijke verklaring aan de andere partij. Voor ontbinding is niet vereist dat de tekortkoming aan die partij toe te rekenen moet zijn. Dus als een contract door overmacht niet kan worden nagekomen, kan dat contract ontbonden worden.  Het gevolg van ontbinding is dat de overeenkomst ongedaan moet worden gemaakt. Als er al geld is betaald, of zaken zijn geleverd, moet dat worden teruggedraaid. Waar een claim tot schadevergoeding hier dus niet zal leiden tot financieel succes, kan ontbinding in geval van overmacht wel leiden tot een financiële compensatie.

Dit is de reden waarom het in de regel niet verstandig is om op voorhand een geboekte reis te annuleren, of een levering te annuleren omdat je voorziet dat de ander niet aan zijn verplichtingen kan voldoen vanwege corona-maatregelen. Je kunt beter wachten tot er daadwerkelijk een tekortkoming is, en vervolgens de overeenkomst om die reden ontbinden. De schuldenaar moet dan het geld terugbetalen.

Wat wordt er terugbetaald?

Het terug te betalen bedrag betreft overigens alleen de “koopprijs” en niet de eventuele gevolgschade.

Overmacht of onvoorziene omstandigheden

Naast overmacht, kan sprake zijn van onvoorziene omstandigheden. In mijn volgende blog zal ik hier op in gaan en ook bespreken in hoeverre een schuldeiser verplicht is om bijvoorbeeld een voucher te aanvaarden.

Overmacht, onvoorziene omstandigheden en ontbinding praktisch

Om het bovenstaande praktisch te maken, hieronder een concreet voorbeeld:

Een congresorganisator huurt voor EUR 100.000,- een horecalocatie met dinerfaciliteiten met het oog op een bepaald congres en betaalt vooruit. De horecaondernemer kondigt aan dat dit vanwege corona-maatregelen niet langer mogelijk zal zijn en stelt voor het congres te verplaatsen. Hij biedt een voucher aan voor een andere datum. De congresorganisator ziet geen heil in verplaatsen van de datum en loopt een omzet van EUR 150.000,- mis. Welke mogelijkheden hebben partijen?

De horecaondernemer kan een beroep doen op overmacht en hoeft zodoende geen schade te vergoeden.

De congresorganisator kan de overeenkomst ontbinden en op die manier alsnog zijn EUR 100.000,- terugvorderen. Hij kan in geval van overmacht niet met succes de gevolgschade (de gemiste omzet) claimen.

Het aanbieden van het voucher is een voorstel om de overeenkomst te wijzigen vanwege onvoorziene omstandigheden. In principe is de congresorganisator niet verplicht dit aan te nemen. Hij kan nog steeds de overeenkomst ontbinden.

Let op: algemene voorwaarden

Het bovenstaande is enkel gebaseerd op de wet. Het kan heel goed zijn dat partijen in hun contract of in hun algemene voorwaarden andere afspraken hebben gemaakt. Er kunnen bijvoorbeeld garanties zijn gegeven over nakoming, of exoneraties in geval van bepaalde omstandigheden. Als er expliciet is afgesproken dat bij sluiting van grenzen niet hoeft te worden geleverd, of dat er op een later moment mag worden geleverd, is de positie van een schuldeiser heel anders. Ook zou het mogelijk zijn dat in het contract is afgesproken dat de overeenkomst niet mag worden ontbonden. Ook in dit geval verdient het dus zeker aanbeveling om aandacht te besteden aan het contract en de algemene voorwaarden.

Vragen naar aanleiding van dit artikel? Bel gerust!

 

 
Mr. E.A.TH. (Esther)
Den Haan-van Wijk
+31 (0)72 515 55 44
+31 (0)72 515 54 93
denHaan-vanWijk@rensenadvocaten.nl
Meer over Esther