Blog

Bestuurdersaansprakelijkheid in faillissement ten gevolge van selectieve betaling (onrechtmatige daad); Peeters/Gatzen-vordering [faillissementsrecht, ondernemingsrecht]

Bestuurdersaansprakelijkheid in faillissement ten gevolge van selectieve betaling (onrechtmatige daad); Peeters/Gatzen-vordering [faillissementsrecht, ondernemingsrecht]

01-11-2019

Selectieve betaling. De bestuurder kan zich niet van aansprakelijkheid bevrijden door alle schuldeisers, op de boedelkosten/curator na, te voldoen.

Deel dit artikel

Naar het overzicht

Bestuurder heeft normaal beleidsvrijheid

Een bestuurder mag onder normale bedrijfsomstandigheden een eigen afweging maken op welke moment en van welke schuldeisers van de onderneming vorderingen worden voldaan, zonder het risico op bestuurdersaansprakelijkheid.

Beperking van vrijheid bij dreigend faillissement

Dit wordt anders wanneer het aannemelijk is dat de onderneming niet over voldoende middelen zal beschikken om alle schuldeisers te kunnen voldoen.

Met name betalingen aan zogenoemde gelieerde schuldeisers (bijvoorbeeld de bestuurder zelf of de eigen BV van de bestuurder, of schuldeisers waarbij de bestuurder een persoonlijk belang heeft) zullen sneller bestuurdersaansprakelijkheid op grond van selectieve betaling opleveren.

Norm

De afweging daarbij is of een redelijk denkend bestuurder onder dezelfde omstandigheden eenzelfde afweging zou hebben gemaakt, waarbij de bestuurder moet denken vanuit het belang van de vennootschap en bij dreigende insolventie met name vanuit het belang van de gezamenlijke schuldeisers. Bij de beoordeling van de bestuurdersaansprakelijkheid dient volgens de Hoge Raad aangesloten te worden bij de zogenoemde Ontvanger/Roelofsen-norm (https://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:HR:2006:AZ0758):

Ter zake van deze benadeling zal naast de aansprakelijkheid van de vennootschap mogelijk ook, afhankelijk van de omstandigheden van het concrete geval, grond zijn voor aansprakelijkheid van degene die als bestuurder (i) namens de vennootschap heeft gehandeld dan wel (ii) heeft bewerkstelligd of toegelaten dat de vennootschap haar wettelijke of contractuele verplichtingen niet nakomt.

Benadeling gezamenlijke schuldeisers (Peeters/Gatzen-vordering)

Indien de vennootschap failliet gaat zal de curator beoordelen of er sprake is van bestuurdersaansprakelijkheid c.q. selectieve betaling.

De curator kan alleen procederen ten behoeve van de boedel als gezamenlijke schuldeisers ten gevolge van het handelen van de bestuurder schade hebben geleden. Dat wordt een Peeters/Gatzen-vordering genoemd (Hoge Raad: NJ 1983/579).

Peildatum

Of de gezamenlijke schuldeisers zijn benadeeld dient te worden getoetst met het moment van het plaatsvinden van de betreffende handelingen als peildatum (toetsing ex tunc).

Het voorgaande wordt ook bevestigd in een uitspraak van de rechtbank Noord-Holland van 4 september 2019 waarin ondergetekende als curator betrokken was. In die zaak had de bestuurder alle schuldeisers buiten de faillissementsboedel om voldaan. De boedelkosten bleven daarmee als enige schuld in het faillissement over. De bestuurder stelde daarop dat de curator daarom niet ontvankelijk was in zijn vordering omdat er geen schuldeisers meer waren.

De rechtbank ging niet mee in dat standpunt en overwoog :

X c.s. hebben verder aangevoerd dat zij op basis van het vonnis slechts aansprakelijk zijn voor de door de gezamenlijke crediteuren geleden schade en niet voor het gehele boedeltekort. Nu er geen crediteuren meer zijn, dienen de vorderingen reeds daarom afgewezen te worden, aldus X c.s.

4.5.

Daarin kunnen X c.s. niet worden gevolgd. Op zichzelf is juist dat X c.s. slechts aansprakelijk zijn voor de door de gezamenlijke crediteuren geleden schade, maar X c.s. gaan er ten onrechte aan voorbij dat de opbrengst van de door de curator ingestelde Peeters/Gatzen-vordering in de boedel zal vloeien in de vorm van een toename van het te verdelen boedelactief. De boedel omvat als zodanig alle rechten en plichten van de failliet, ook die met betrekking tot de voldoening van de boedelcrediteuren met inbegrip van het salaris van de curator. Het betoog van X c.s. dat er geen crediteuren meer zijn, omdat met alle crediteuren een regeling is getroffen mist dan ook feitelijke grondslag. Voorts is het zo dat boedelschulden ingevolge artikel 182 Fw uit de boedel worden voldaan vóór alle ter verificatie ingediende vorderingen. Dit betekent dat de curator zijn salaris uit het boedelactief, waaronder de opbrengst van de onderhavige Peeters/Gatzen-vordering kan voldoen, voordat de overige ter verificatie ingediende vorderingen worden voldaan. Met de getroffen regelingen is de Peeters/Gatzen-vordering van de curator dus nog niet (geheel) voldaan.

Conclusie

In geval van selectieve betaling kan de bestuurder kan zich niet van aansprakelijkheid bevrijden door alle schuldeisers, op de boedelkosten/curator na, te voldoen.

Heeft u vragen over bestuurdersaansprakelijkheid? Stel deze gerust aan een van onze ondernemingsrechtadvocaten in Alkmaar.

 
Mr. M.V. (Maurits)
Vermeij
+31 (0)72 515 55 44
+31 (0)72 515 54 93
Vermeij@rensenadvocaten.nl
Meer over Maurits