Blog

Exhibitievordering van 843a Rv ook via verzoekschrift [procesrecht]

Exhibitievordering van 843a Rv ook via verzoekschrift [procesrecht]

01-03-2019

De exhibitievordering van 843a Rv is een effectief middel om inzage te krijgen in bewijsstukken. De Hoge Raad heeft op 26 oktober 2018 geoordeeld (ECLI:NL:HR:2018:1985) dat deze vordering ook via een verzoekschriftprocedure kan worden ingesteld.

Deel dit artikel

Naar het overzicht
Exhibitievordering van 843a Rv ook via verzoekschrift
 
De exhibitievordering van 843a Rv is een effectief middel om inzage te krijgen in bewijsstukken. De Hoge Raad heeft op 26 oktober 2018 (ECLI:NL:HR:2018:1985) geoordeeld dat deze vordering ook via een verzoekschriftprocedure kan worden ingesteld.
 

Bewijsstukken verzamelen via de exhibitievordering van 843a Rv

De goede afloop van een civiele procedure valt of staat vaak met bewijs. Als de feiten waarop een vordering wordt gebaseerd niet kunnen worden bewezen leidt dat tot een afwijzing van de vordering. Het in de procedure inbrengen van de noodzakelijke bewijsstukken is dus van essentieel belang.

Regelmatig doet zich de situatie voor dat een partij wel bekend is met het bestaan van bepaalde bewijsstukken maar daar zelf niet over beschikt omdat de wederpartij of een derde die bewijsstukken onder zich heeft.

De ervaring leert dat het vaak voorkomt dat die derde of wederpartij niet bereid is om vrijwillig afschriften van die stukken te verstrekken.

In dat soort situaties kan de exhibitievordering uitkomst bieden. Via deze vordering kan de wederpartij, of de derde, door de rechter worden verplicht (de zogenoemde exhibitieplicht) tot het afgeven van (bewijs)stukken.

De vereisten van art. 843a Rv

De exhibitievordering is toewijsbaar voor zover aan de voorwaarden van art. 843a Rv wordt voldaan. Daarvoor moet er sprake zijn van: een rechtmatig belang; dit belang zal doorgaans aanwezig zijn wanneer de stukken nodig zijn om bepaalde relevante feiten te bewijzen. Er moet sprake zijn van een rechtsbetrekking waarbij de eiser partij is. Zo’n rechtsbetrekking vloeit bijvoorbeeld voort uit een overeenkomst of uit de wet. Verder moet het gaan om bescheiden die de gedaagde onder zich heeft of waarover gedaagde kan beschikken.

Degene tegen wie de vordering tot afgifte is ingesteld kan zich nog verweren door te stellen dat er gewichtige redenen zijn die zich tegen afgifte van de stukken verzetten (art. 843a lid 4 Rv). Daarvan kan bijvoorbeeld sprake zijn als de betreffende documenten bedrijfsgeheimen bevatten, of zien op privacy gevoelige informatie.

Als er een beroep wordt gedaan op ‘gewichtige redenen’ zal de rechter een belangenafweging maken tussen het (bewijs)belang van de eisende partij en het belang van de partij die de gegevens eventueel moet openbaren/afgeven.

843a Rv in de ondernemingsrechtpraktijk

In onze ondernemingsrechtpraktijk wordt het instrument van art. 843a Rv met regelmaat toegepast. Recent betrof dit bijvoorbeeld de situatie waarin een cliënt  (een energieproducent) werd geconfronteerd met een graafschade waardoor de gasinstallatie van cliënt stilgelegd moest worden, hetgeen leidde tot grote (gevolg)schade ten gevolge van bedrijfsstagnatie.

De opdrachtgever van de graafwerkzaamheden (een netwerkbeheerder) had onderzoek gedaan naar de toedracht van de graafschade. De netwerkbeheerder was echter niet bereid om het onderzoeksrapport te delen met cliënt. Via een 843a Rv vordering heeft de rechtbank de netwerkbeheerder verplicht om een integraal afschrift van het onderzoeksrapport te verstrekken op straffe van een dwangsom.

De exhibitieplicht kan uiteraard ook op tal van andere documenten en bescheiden worden toegepast waaronder bijvoorbeeld: overeenkomst, facturen, e-mails/correspondentie, rapporten etc. De vordering moet wel zien op concrete bescheiden. Er mag geen sprake zijn van een zogenoemde fishing expedition.

843a Rv in de erfrechtpraktijk

In onze erfrechtpraktijk wordt de exhibitievordering ook regelmatig ingezet, bijvoorbeeld om de omvang en samenstelling van de nalatenschap nader te kunnen bepalen en om een opgemaakte boedelbeschrijving te kunnen toetsen. Daarvoor kunnen dan allerlei (vaak financiële) bescheiden worden opgevraagd, zoals bankafschriften, IB-aangiften en aanslagen, overeenkomsten waarbij de erflater partij was, taxatierapporten etc.

843a Rv vordering ook via een verzoekschrift

Een exhibitievordering wordt doorgaans via dagvaarding, in kort geding, of als incidentele vordering in een bodemprocedure, ingesteld. Zoals in de inleiding al is aangegeven heeft de Hoge Raad in zijn arrest  26 oktober 2018 geoordeeld dat de exhibitievordering ook via een verzoekschrift kan worden ingesteld.

Het instellen van de 843a Rv vordering via een verzoekschrift kan verschillende voordelen hebben. Zo is een verzoekschriftprocedure minder formeel en minder kostbaar. Er hoeft bijvoorbeeld geen deurwaarder ingeschakeld te worden. Als de zaak waarin de exhibitievordering wordt ingesteld een familierechtelijke achtergrond heeft kan het 843a Rv verzoek ook worden gecombineerd met andere verzoeken (bijvoorbeeld het ontslag van een executeur, of de benoeming van een vereffenaar etc.).

De 843a Rv vordering is in de procespraktijk een zeer effectief instrument.  Het afdwingen van de exhibitieplicht via een verzoekschrift kan daarbij een kostenefficiënt alternatief zijn op de reguliere dagvaardingsprocedure.

Als u vragen heeft over dit onderwerp of soortgelijke onderwerpen neem dan contact met op met een van onze advocaten.
 
Mr. M.V. (Maurits)
Vermeij
+31 (0)72 515 55 44
+31 (0)72 515 54 93
Vermeij@rensenadvocaten.nl
Meer over Maurits