Blog

Gerechtshof gelast reconstructie van gang van zaken omtrent onterving door hoogbejaarde

Gerechtshof gelast reconstructie van gang van zaken omtrent onterving door hoogbejaarde

18-01-2018

Het komt steeds vaker voor dat ouders een of meer van hun kinderen onterven. De rechtspraktijk laat zien dat een onterfde zich daar ook steeds minder vaak zonder meer bij neer wil leggen. Dit geldt zeker wanneer de onterving niet voor het overlijden van de erflater aan het onterfde kind is medegedeeld en dus als een verrassing komt. Dit roept bij de onterfde al snel vragen op over de omstandigheden waaronder de onterving heeft plaatsgevonden.

Deel dit artikel

Naar het overzicht

 

Onterving

 

In het algemeen geldt dat een onterving zeer lastig is aan te tasten. De notaris die het testament opstelt of wijzigt en daarin de onterving verwerkt, moet immers toetsen of de erflater nog wel voldoende wilsbekwaam is om zijn testament rechtsgeldig te wijzigen. Indien een notaris een testament opmaakt is de notaris van mening dat er sprake is van voldoende wilsbekwaamheid en dat de erflater dus in staat was om zijn uiterste wil rechtsgeldig vast te leggen. Ten gevolge van de bewijskracht van een notariële akte is het voor een onterfde zeer lastig om te bewijzen dat de erflater niet voldoende wilsbekwaam was.

 

Reconstructie onterving, erflater wel wilsbekwaam?

 

Dat een onterfde zich niet zonder meer hoeft neer te leggen bij een onterving blijkt echter wel uit het arrest van het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden van 4 juli 2017 (GHARL:2017:5626). In dat arrest is door het Gerechtshof bepaald dat, in een situatie waar een erflater op hoge leeftijd een testament opstelt waarin hij twee van zijn drie kinderen onterft, er een reconstructie plaats dient te vinden van de gang van zaken omtrent de onterving met de vraag of erflater nog wel wilsbekwaam was toen hij het betreffende testament in 2010 opstelde.

Redelijke waardering van betrokken belangen

 

Daarbij overweegt het Hof dat een testateur ten tijde van het maken van een uiterste wilsbeschikking inzicht dient te hebben in zijn situatie en in staat moet zijn om op het gebied van het erfrecht in vrijheid keuzes te onderscheiden en te maken. Daarbij dienen de gevolgen van die keuzes en beslissingen in rationeel en emotioneel opzicht te kunnen worden overzien door de testateur, alsmede kenbaar gemaakt te worden. Kortom, erflater dient een redelijke waardering te kunnen maken van de bij de uiterste wilsbeschikking betrokken belangen. Tussen deze elementen bestaat een wisselwerking. Hoe ingrijpender de beslissing des te meer is noodzakelijk dat de erflater een redelijke waardering kan maken van de betrokken belangen. Gelet op het voorgaande worden aan het opstellen van een legaat van beperkte omvang minder hoge eisen gesteld qua geestesgesteldheid en redelijke waardering dan wanneer een erflater voornemens is om tot onterving over te gaan. Een en ander gelet op de ingrijpende gevolgen van de onterving.

 

Reconstructie
In het geval van de genoemde uitspraak oordeelt het Gerechtshof Leeuwarden aldus dat de vraag of erflater voldoende wilsbekwaam was nog slechts kan worden beantwoord door middel van een reconstructie van de situatie van erflater ten tijde van het opstellen van het testament. Deze reconstructie dient mede aan de hand van het medisch dossier en alle andere bij het proces gebleken relevante feiten en omstandigheden plaats te vinden.

 

Heb je naar aanleiding van deze blog vragen of wil je meer weten over dit onderwerp, dan kun je contact opnemen met een van onze specialisten op het gebied van Erfrecht.

 

Maurits Vermeij

 
Mr. M.V. (Maurits)
Vermeij
+31 (0)72 515 55 44
+31 (0)72 515 54 93
Vermeij@rensenadvocaten.nl
Meer over Maurits