Blog

Mediation en de overheid; wat is de waarde van een vaststellingsovereenkomst?

Mediation en de overheid;

25-10-2016

wat is de waarde van een vaststellingsovereenkomst?

Deel dit artikel

Naar het overzicht

Als een burger (particulier of bedrijf) in het kader van een mediationtraject met de overheid afspraken maakt en deze afspraken vastlegt in een vaststellingsovereenkomst, is de overheid daar, net als iedereen, in beginsel aan gebonden.
Echter, derde-belanghebbenden, die géén partij zijn bij de vaststellingsovereenkomst, kunnen de overheid in het kader van bijvoorbeeld een handhavingsverzoek dwingen om, in afwijking van de vaststellingsovereenkomst, toch actie te ondernemen. De belangen van deze derden staan namelijk los van de gemaakte afspraken, en deze belangen kunnen zich ertegen verzetten dat de overheid afziet van handhaving.

Voorbeeld. De gemeente X en bedrijf Y zijn al jaren aan het discussiëren over het gebruik van een terrein. Ter beslechting van verschillende geschillen en procedures spreken zij af dat het gebruik van een deel van het terrein, hoewel in strijd met het bestemmingsplan, mag worden voortgezet, mits bepaalde milieunormen (bijv. geluid) op bepaalde tijden van de dag in acht worden genomen. Gemeente X en bedrijf Y kunnen hiermee prima leven.

De nieuwe buren van bedrijf Y ervaren echter overlast van de activiteiten van het bedrijf en vragen de gemeente om ter zake handhavend op te treden. Wat is dan de waarde van de vaststellingsovereenkomst?

De gemeente moet, aldus de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State in een uitspraak van 21 september 2016 [i]), handelen alsof er geen vaststellingsovereenkomst is. De eigen belangen van de buren moet de gemeente zelfstandig beoordelen. De uitkomst zou kunnen zijn dat de gemeente in strijd met de gemaakte afspraken tot handhaving moet overgaan.

Stel, er is geen derde-belanghebbende, die om handhaving verzoekt. In dat geval kan de gemeente niet zelfstandig besluiten om van de gemaakte afspraken in de vaststellingsovereenkomst af te wijken. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State stelt dat de gemeente dit alleen zou kunnen als een zwaarwegend algemeen belang wordt geschaad. Alleen dan kan afwijken van de vaststellingsovereenkomst gerechtvaardigd zijn. In de genoemde uitspraak van 21 september 2016 had de gemeente geen zwaarwegend algemeen belang naar voren gebracht, zodat een beroep op de afspraak in de vaststellingsovereenkomst door bedrijf Y werd gehonoreerd.

Mediation wordt steeds vaker door de overheid ingezet. In mijn optiek een goede ontwikkeling, maar men dient zich ervan bewust te zijn dat alleen de bij de mediation betrokken partijen elkaar kunnen binden. Belangen van derden, die niet bij de mediation zijn betrokken, kunnen op een later moment leiden tot het heropenen van een bepaalde discussie en/of kwestie. Het verdient daarom aanbeveling om eventuele illegale situaties te legaliseren en daarover afspraken te maken in de vaststellingsovereenkomst. 



[i]ECLI:NL:RVS:2016:2499

 
Mr. P.G. (Paul)
Wemmers
+31 (0)72 515 55 44
+31 (0)72 515 54 93
wemmers@rensenadvocaten.nl
Meer over Paul