Blog

Een terugkerend onderwerp: wie is belanghebbende?

Een terugkerend onderwerp: wie is belanghebbende?

01-05-2015

In het bestuursrecht gaat het om besluiten. Wie het niet eens is met een besluit kan daartegen bezwaar maken of beroep instellen. Dit recht is voorbehouden aan belanghebbenden. Je bent belanghebbende als jouw belang rechtstreeks bij een besluit betrokken is. Als jouw buurman een vergunning krijgt om een dakopbouw te plaatsen dan ben jij als directe buurman belanghebbende bij de omgevingsvergunning. Maar hoe zit dat met de bewoners aan het einde van de straat? En de buurtvereniging? Kan een rechtspersoon belanghebbende zijn? Regelmatig moet de Raad van State op deze vraag antwoord geven. Zo ook in de zaak rondom de gaswinning in Loppersum.

Deel dit artikel

Naar het overzicht

De verenigingen en stichtingen in het bestuursrecht

Bijna wekelijks moet de bestuursrechter zich dus buigen over de vraag of een rechtspersoon, meestal een vereniging of stichting, belanghebbende in de zin van de Algemene wet bestuursrecht is. Het volgende is dan van belang.

De wetgever heeft destijds veilig willen stellen dat verenigingen of stichtingen als belanghebbende kunnen opkomen, mits een algemeen of collectief belang dat zij zich blijkens hun statuten ten doel stellen te behartigen en waarvoor zij zich daadwerkelijk inzetten, bij het besluit rechtstreeks is betrokken.

Het gaat dus om de statutaire doelstelling èn de feitelijke werkzaamheden van een rechtspersoon.

In verband met de statutaire doelstelling is belangrijk dat in de statuten duidelijk is omschreven om welk gebied het gaat en welke collectieve belangen de rechtspersoon wil behartigen.  De omschrijving dient concreet te zijn.  Dus “al datgene dat in het belang van het dorp is of kan zijn” is te algemeen en onvoldoende concreet.

Een duidelijk omschreven statutaire doelstelling is overigens niet voldoende. De rechtspersoon moet ook feitelijke werkzaamheden verrichten. Het moet mede gaan om werkzaamheden die los staan van juridische procedures of de voorbereiding daarvan, en niet uitsluitend om werkzaamheden die in opdracht worden verricht. Het enkel en alleen procederen tegen besluiten kan als regel niet worden aangemerkt als feitelijke werkzaamheden.

De zaak Loppersum

Op 14 april 2015 deed de Raad van State uitspraak in de zaak rondom de gaswinning in Groningen. Iedereen die het nieuws heeft gevolgd weet dat de gaskraan in Loppersum dicht moet en alleen weer open mag als de leveringszekerheid in het geding komt.

De procedure bij de Raad van State was onder andere aangespannen door de fracties van de Socialistische Partij, het CDA en GroenLinks van Provinciale Staten. De voorzieningenrechter van de Raad van State kwam tot de slotsom dat zij geen belanghebbenden zijn. Hij beargumenteert dit als volgt.

Ten eerste is al eerder beslist door de Raad van State dat een politieke partij in een geval waarin beroep openstaat voor belanghebbenden, niet kan opkomen ter bescherming van algemene en collectieve belangen. Fracties van partijen in Provinciale Staten dienen, gezien hun activiteiten, op één lijn te worden gesteld met politieke partijen. Ook overweegt de voorzieningenrechter dat de fracties geen rechtspersoonlijkheid bezitten. Fracties van politieke partijen zijn dus geen belanghebbenden.

De Stichting Vrienden van Groningen Centraal! en de vereniging Vereniging HS Centraal! waren wel belanghebbenden. Voor de tegenstanders van gaswinning in Groningen was dat maar goed ook, want anders had de voorzieningenrechter niet naar de inhoudelijke kant van de zaak kunnen kijken.

Niet-ontvankelijkheid

Indien je als groep een besluit zou willen aanvechten dan is belangrijk om na te gaan of wordt voldaan aan de wettelijke criteria om aangemerkt te worden als belanghebbende. Als daaraan niet wordt voldaan, leidt dat onverbiddelijk tot een niet-ontvankelijkverklaring. Je inhoudelijke argumenten kunnen dan nog zo goed zijn. De rechter komt aan een beoordeling hiervan niet toe.

 

 
Mr. P.G. (Paul)
Wemmers
+31 (0)72 515 55 44
+31 (0)72 515 54 93
wemmers@rensenadvocaten.nl
Meer over Paul